Ook de afgelopen week ben ik druk geweest met het maken van de passe-partouts voor de mola's die tentoongesteld gaan worden.
Ik heb er echter nog veel meer die zonder passe-partout te zien en te koop zullen zijn.
Vandaag eerst wat meer abstracte exemplaren.
Een kleine 10 jaar geleden zag ik plotseling op het eiland Nalunega, waar ik altijd verbleef, deze twee meisjes uit het schooltje komen.
Normaal gesproken hadden ze altijd een uniform aan: blauwe plooirok, vaak veel te groot en een witte blouse. Meestal op blote voeten.
Ik was dan ook erg verrast ze gekleed in een mola blouse de school te zien verlaten.
Hun moeder vertelde mij later dat ze sinds kort twee dagen per week in mola uitrusting naar school mochten komen.
Later zag ik ook op andere eilanden meisjes in mola blouses in de klas zitten en nog enkele jaren later werden deze blouses, die dan waarschijnlijk niet meer pasten, me te koop aangeboden.
Hieronder een kleine variëteit.
NACRUZ mola.
Het kruis werd bij de Kuna's al gebruikt voorafgaande aan de Spaanse overheersing.
De medicijnman gebruikt, volgens de oude traditie, vaak een houten kruis bij het genezingsproces of bij het uitdrijven van kwaad.
SIKWIKAN mola
Hier komen de veel gebruikte vogelmotieven alweer te voorschijn.
In Panama komen 60 verschillende soorten vogels voor dus is het geen wonder dat 20% van de mola's vogels als onderwerp hebben.
Dit is wel een heel erg mooi exemplaar.
Deze motieven zijn vaak oude patronen van serkan mola's.
Serkan molas gaan terug tot 1930 en zijn bijna niet meer te krijgen..
Stof is geen lang leven beschoren in de tropen en vooral mola's zijn al snel onderhevig aan schimmel, meeldauw, insectenschade en verkleuring door de zon.
Deze mola is wat eenvoudiger uitgevoerd en is naar alle waarschijnlijkheid een van de eerste mola's die door een jong meisje is gemaakt.
Deze prachtige geabstraheerde vogel-mola is al zeker 40 of meer jaar oud.
Het zwart is dan ook behoorlijk vervaagd.
Ook deze mola is al jaren oud. Het is een zich herhalend motief dat eerder vaak voorkwam en
de houten haakjes verbeeldt die aan de, van suikerriet stengels gemaakte, muren van de hut hangen om kopjes, manden en kettingen aan te hangen
Een enkele keer kom je ook een mola tegen waarin ze zichzelf afbeelden.
Deze mola is de voorkant van de blouse waarop ze de baby wiegt...
.. en op de achterkant is ze bezig een mola te naaien.
Nog enkele politieke mola's
SOLIDARIDAD
(Solidariteit)
Eén van de herverkiezingen uit het Ja kamp: SI
Een zeer bijzondere is wel deze Kennedy mola.
Een van de memorial posters, die veelvuldig aanwezig waren in Latijns Amerika na de moord op John F. Kennedy, is waarschijnlijk de inspiratie geweest hiervoor.
Hij is glorieus afgebeeld in een laurierkrans en is omgeven door beelden uit zijn leven:
Het "Chief of state" symbool, zijn schommelstoel, en PT boot 109.
Maar twee, voor mij meest waardevolle mola's zijn toch deze.
De Kuna dame die ze aan mij wilde verkopen had de mola-blouse nog aan en stak heel trots haar borst vooruit. Ik moest erg lachen toen ik MADE IN CHINA zag, waarop ik haar meteen vreemd zag reageren. Ik besefte toen pas dat deze dame, zoals veel wat oudere indianen, waarschijnlijk niet kon lezen en schrijven en heel nauwgezet een label heeft nagemaakt, waar ze terecht heel trots op was.
Op de achterkant had ze zelfs geprobeerd om de Chinese tekens over te nemen.
Deze wil ik daarom ook alleen als paar verkopen.
Nog een bijzonder exemplaar.
De kruisiging van Christus.
Men is al jaren bezig om de Kuna-indianen het Christelijke geloof bij te brengen.
Vanaf 1910 is de Zuidelijke Baptisten Kerk volop aanwezig in de San Blas regio waar de indianen wonen, maar ze ontmoeten daar nog steeds een behoorlijke weerstand.
Eens even kijken hoe het eruit gaat zien als alles bij elkaar ligt.
Nu moeten er nog hangertjes aan worden bevestigd.
